دو قرن روایت چاپ در تبریز؛ موزه‌ای که گذشته را به آینده پیوند می‌زند

تبریز قدیم | تبریز بار دیگر میزبان روایتی از یکی از مهم‌ترین برگ‌های تاریخ فرهنگی خود شد؛ روایتی که این‌بار نه در صفحات کتاب‌ها، بلکه در قالب موزه‌ای دائمی قرار است برای نسل‌های امروز و فردا بازخوانی شود.

به گزارش تبریز قدیم، در نشست خبری بزرگداشت روز ملی صنعت چاپ و افتتاح محل دائمی موزه چاپ و نشر، جایگاه تاریخی تبریز در صنعت چاپ، نقش این صنعت در توسعه فرهنگی و اقتصادی و ضرورت حفظ میراث چاپ کشور مورد توجه مسئولان فرهنگی و فعالان این حوزه قرار گرفت.

نعمت‌الله پایان، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان‌شرقی، با اشاره به پیشینه چاپ در تبریز اظهار کرد که صنعت چاپ از سال ۱۲۳۲ شمسی در این شهر آغاز شده و تبریز یکی از خاستگاه‌های مهم شکل‌گیری چاپ نوین در ایران بوده است.

وی روز ملی صنعت چاپ را یادآور پیوند کلمه و تکنولوژی دانست و با اشاره به دوران چاپخانه‌های سربی و لیتوگرافی، راه‌اندازی موزه چاپ را فرصتی برای بازخوانی مسیری عنوان کرد که طی آن دانش، فرهنگ و فناوری در تبریز در کنار یکدیگر قرار گرفتند.

پایان معتقد است صنعت چاپ امروز دیگر در چارچوب سنتی گذشته باقی نمانده و با ورود فناوری‌های جدید، چاپ دیجیتال و بسته‌بندی، به بخشی از اقتصاد خلاق و اقتصاد فرهنگی تبدیل شده است.

وی تأکید کرد که یکی از رویکردهای اصلی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، فراهم کردن زمینه برای تبدیل تبریز به قطب صنعت چاپ در شمال‌غرب کشور است.

تبریز؛ شهری که چاپ را به حافظه فرهنگی ایران سپرد

در ادامه، علی عافیت، رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران آذربایجان‌شرقی، با اشاره به قدمت دو قرنی صنعت چاپ در تبریز، بر هویت تاریخی این شهر در این عرصه تأکید کرد.

او تبریز را شهری دانست که نمی‌توان نقش آن را در روایت ورود صنعت چاپ به ایران نادیده گرفت و گفت حفظ این جایگاه تاریخی، نیازمند توجه همزمان به میراث گذشته و ظرفیت‌های امروز صنعت چاپ است.

عافیت تأکید کرد که چاپ تنها مرکب، کاغذ و دستگاه نیست؛ بلکه بخشی از جریان انتقال دانش و فرهنگ است. به گفته او، اگر در گذشته کتاب و روزنامه مهم‌ترین نمودهای صنعت چاپ بودند، امروز بسته‌بندی و خدمات چاپی در صنایع مختلف از غذایی و دارویی گرفته تا گردشگری، الکترونیک و کشاورزی، نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

۴۸ موزه برای یک استان تاریخی

احمد حمزه‌زاده، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان‌شرقی نیز در این نشست، موزه چاپ و نشر را چهل‌وهشتمین موزه استان عنوان کرد و گفت آذربایجان‌شرقی پس از تهران بیشترین تعداد موزه را در کشور دارد.

وی از برنامه ایجاد موزه در شهرهای مختلف استان خبر داد و موزه‌ها را از مهم‌ترین ابزارهای حفظ و انتقال هویت فرهنگی دانست.

حمزه‌زاده با اشاره به جایگاه تاریخی تبریز گفت این شهر در دوره‌های مختلف تاریخی بارها پایتخت بوده و آثار فرهنگی و تاریخی فراوانی در خود جای داده است؛ میراثی که به گفته او باید با همکاری و هم‌افزایی دستگاه‌های مختلف، حفظ، احیا و معرفی شود.

مدیرکل میراث فرهنگی آذربایجان‌شرقی تأکید کرد: موزه‌ها فقط محل نگهداری اشیای قدیمی نیستند؛ آنها رابط میان نسل‌ها و حافظ حافظه تاریخی یک جامعه‌اند و گذشته را به آینده منتقل می‌کنند.

یک موزه برای بازخوانی تاریخ چاپ

اکنون با افتتاح نخستین موزه مستقل صنعت چاپ و نشر کشور در تبریز، بخشی از تاریخ فرهنگی این شهر صاحب خانه‌ای دائمی می‌شود؛ خانه‌ای که می‌تواند روایتگر روزهایی باشد که دستگاه‌های چاپ، حروف سربی و سنگ‌های لیتوگرافی، مسیر انتقال دانش و فرهنگ را در تبریز شکل می‌دادند.

این موزه، اگر در کنار حفظ میراث تاریخی، به معرفی ظرفیت‌های امروز و آینده صنعت چاپ نیز توجه کند، می‌تواند فراتر از یک فضای نمایشگاهی، به بخشی از هویت فرهنگی تبریز و یکی از جاذبه‌های فرهنگی شهر تبدیل شود.