تقطیع حقیقت؛ وقتی روایت ناقص جای واقعیت را می‌گیرد

شاهین محمودی سردبیر پایگاه خبری تبریز سیاست:

در روزگاری که سرعت انتشار اخبار گاهی بر دقت و امانت‌داری رسانه‌ای پیشی می‌گیرد، بیش از هر زمان دیگری ضرورت بازگشت به اخلاق حرفه‌ای در عرصه اطلاع‌رسانی احساس می‌شود. نمونه اخیر حاشیه‌سازی پیرامون سخنان اصغر زارع کهنمویی، مدیرکل روابط عمومی استانداری آذربایجان شرقی، در همایش «روایت خدمت» مصداق روشنی از همین مسئله است.

زارع کهنمویی در این همایش بر یک اصل روشن و بدیهی تأکید کرد؛ اینکه «انتقاد حق طبیعی همه شهروندان و وظیفه ذاتی رسانه‌هاست». او صراحتاً اعلام کرد که رسانه‌ها باید نقد کنند، مطالبه‌گر باشند و عملکرد مسئولان را زیر ذره‌بین قرار دهند. اما در بخش دیگری از سخنان خود، با تشریح جایگاه روابط عمومی در ساختار دولت، اظهار داشت که روابط عمومی به عنوان بخشی از بدنه اجرایی و نماینده دستگاه متبوع خود، وظیفه دفاع از عملکرد دولت و تبیین اقدامات آن را بر عهده دارد و عنصر پاسخگویی محسوب می‌شود.

با این حال، متأسفانه برخی رسانه‌ها با تقطیع بخشی از این سخنان و حذف مقدمات و مؤخرات آن، چنین القا کردند که مدیرکل روابط عمومی استانداری آذربایجان شرقی معتقد است «رسانه‌ها حق انتقاد ندارند». برداشتی که نه تنها با متن کامل اظهارات وی در تضاد آشکار است، بلکه مصداقی از بی‌دقتی رسانه‌ای و یا در مواردی، بی‌اخلاقی حرفه‌ای به شمار می‌رود.

آنچه زارع کهنمویی مطرح کرد، در واقع تبیین یک نقش سازمانی بود؛ روابط عمومی نمی‌تواند در جایگاه منتقد دستگاهی قرار گیرد که خود نماینده و سخنگوی آن است. همان‌گونه که یک وکیل در دادگاه مأمور دفاع از موکل خویش است، روابط عمومی نیز موظف به تبیین، تشریح و دفاع از عملکرد مجموعه‌ای است که در آن مسئولیت دارد. این مسئله نه نفی نقد است و نه محدودسازی رسانه‌ها، بلکه تعریف دقیق جایگاه سازمانی روابط عمومی در نظام حکمرانی است.

جای تأسف دارد که در فضای رسانه‌ای امروز، گاه برخی افراد و رسانه‌ها به جای تحلیل منصفانه و انتشار کامل واقعیت، با برجسته‌سازی گزینشی جملات، زمینه سوءبرداشت افکار عمومی را فراهم می‌کنند. این رویه نه به نفع جامعه رسانه‌ای است و نه کمکی به ارتقای فرهنگ نقد و مطالبه‌گری می‌کند.

واقعیت آن است که عملکرد حرفه‌ای و میدانی اصغر زارع کهنمویی در سال‌های اخیر، چه در عرصه رسانه و چه در حوزه روابط عمومی، برای فعالان رسانه‌ای استان شناخته شده است. مدیری که همواره تلاش کرده ارتباط میان رسانه‌ها و مجموعه مدیریتی استان را تقویت کند و در مسیر پاسخگویی و تعامل گام بردارد، با چنین حاشیه‌سازی‌هایی تضعیف نخواهد شد.

در فرهنگ غنی آذربایجان ضرب‌المثلی وجود دارد که می‌گوید: «گمیده اوتوروب گمیچینین گؤزون چیخاتمازلار»؛ یعنی کسی که در یک کشتی نشسته، چشم ناخدای کشتی را کور نمی‌کند. مفهوم این ضرب‌المثل نیز دقیقاً با آنچه مدیرکل روابط عمومی استانداری مطرح کرده همخوانی دارد؛ روابط عمومی به عنوان عضوی از ساختار اجرایی، موظف به دفاع از مجموعه‌ای است که در آن فعالیت می‌کند و همزمان باید پاسخگوی افکار عمومی باشد.

در پایان باید یادآور شد که نقد، رکن اساسی توسعه و اصلاح امور است؛ اما نقد زمانی ارزشمند خواهد بود که بر پایه صداقت، انصاف و انعکاس کامل واقعیت شکل بگیرد. رسانه‌ای که خود را متعهد به حقیقت می‌داند، نباید با تقطیع سخنان و ایجاد برداشت‌های نادرست، سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی را خدشه‌دار کند. جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به رسانه‌های مسئول، منصف و حقیقت‌محور نیاز دارد؛ رسانه‌هایی که روایت کامل واقعیت را فدای هیاهو و حاشیه نکنند.