خدشه برپایگاه اجتماعی ومنزلت وکلای دادگستری

قرآن کریم:

《کسانیکه بر طبق آنچه خدا نازل کرده داوری نکنند هم اینانند که کافرند》

در ادبیات عامه و در اختلافات و دعاوی از قدیم الایام مردم معمولا افراد صدیق ،کاربلد و باتجربه را برای حل و فصل و آشتی انتخاب می کنند.و وکیل و طرف اعتماداز ازمنه قدیم احترام و قداست خاصی در بین عموم و موکلین داشته است.

متاسفانه در سالهای اخیر گسترش نا عدالتی ها و تبعیض ها در سطوح مختلف و زندگی پیچیده ماشینی و ناملایمات معیشت دست بدست هم داده و بر اختلافات دامن زده است.و از سوی دیگر کمرنگ شدن اخلاقیات از یکسو و دور افتادن از مبانی و احکام عقلایی و منطقی کتاب الله و عترت ، و از همه مهمتر

همزات جن و انس و شیاطین کینه ها و اختلافات را افزون کرده است که پرداختن به این مسائل مجال مفصلی می طلبد.اما اظهارات و گلایه چندی پیش رئیس فرهیخته قوه قضائیه در باره وکلا، بازتابهای ملی و جهانی داشته است.وی در نشست هم اندیشی با اعضای کمیسیون ها و فراکسیون های حقوقی و قضایی صراحتا بیان کرده که بعهده گرفتن ۲۰ الی ۳۰ پرونده همزمان توسط برخی وکلا گاها به تجدید وقت های رسیدگی قضایی منجر و از عوامل اطاله دادرسی هاست.رییس دستگاه قضا همچنین دریافتی های غیر متعارف برخی وکلا را مورد انتقاد قرار داده و گفته است یک وکیل فقط در یک پرونده مبلغی را دریافت می کند که از معادل دریافتی حقوق یک قاضی باسابقه ۴۰ سال خدمت بیشتر است…..و همین جاست که عقلای قوم می گویند حقوق خوانده های جوان و بیکار باید با قوانین تسهیل وکیل،داور یا کارشناس و مشاور حقوقی شوند تا دسترسی مردم به آنها در صورت نیاز بیشتر شود و رقابت و دستمزدهای مناسب اعمال گردد.

باید اذعان کرد که دریافتهای غیر متعارف و حتی خلاف عرف و دستمزد رایج و تحت فشار قرار دادن موکلین و یا قبول وکالت شاکی و متشاکی مثل زن و مردی که در زندگی زناشویی مشکل دارند همزمان و یا اخذ درصد های بالای بهای املاک مورد اختلاف در صورت صدور رای قطعی و امثالهم در بین برخی آقایان وکلا در کشور مد شده است.و حتی عده ای از مردم که نیاز به دادرسی در دستگاه قضایی دارند برای فرار از هزینه های هنگفت به دفاتر معاضدتهای داخل دادگستری‌ها و مشاوره با حقوقدانان و افراد خبره مراجعه می کنند.با این وصف در سالهای اخیر جایگاه وکالت خدشه دار شده و اعتماد عمومی به این نهاد در بین آحاد مردم تنزل یافته است که سخنان اخیر ریاست حقگوی دستگاه قضا موید مطالب بالاست. در مقابل وکلا و کارشناسان رسمی دادگستری و قضات فرهیخته ای را می شناسم همیشه بخشی از آیه مبارکه ۴۴ سوره شریفه مائده را تلاوت می کنند و همیشه این جمله قرآنی وردزبان آنهاست.《کسانیکه بر طبق آنچه خدا نازل کرد داوری نکنند هم اینانندکه کافرند》 و هیچ حکمی نباید برخلاف ما انزل الله صادر شود.بدلیل داشتن شغل روزنامه نگاری و انتشار یاداشتهای فرهنگی و اجتماعی و بعضا انتقادی در سال های اخیر گرفتار چند شکواییه مطبوعاتی در دادسراها و دادگاههای عمومی و کیفری شده ام.پرونده های شکایت سازمان امور مالیاتی ،بانک سینا و برخی سازمانهای اداری و اخیرا صدا وسیما و حضور در محاکم قضایی از یکسو و کارشناس رسمی دادگستری بودنم در رشته امور خبرنگاری و روز نامه نگاری از سوی دیگر وتهیه و کمک به محتوی انتشار برخی مجلات و نشریات تخصصی قضایی و همچنین تدریس در کلاسهای ارتباطات و روابط عمومی و حقوق مطبوعات در گذشته حقیر را با برخی از واقعیت های ملموس تشکیلات قضایی و کانون‌های کارشناسی و وکلا بیشتر آشنا کرده است.در ۲۷ اردی بهشت سال گذشته در دادگاه تجدید نظر دادگستری با وکلا شاکی و متشاکی از ساعت ۸ صبح تا ۱۴ عصروقت یک دادگاه با دو قاضی ارشد و مستشار و ۳ کارمند و ۲ وکیل راگرفته بودیم.سخنان و توصیه ها دلسوزانه قاضی نیاکار و قاضی شیر علی زاده هنوز در ذهنم مانده است که ما را به رعایت و توجه به قانون و گفتن و نوشتن در چارجوب آزادی‌های مندرج در قانون مطبوعات دعوت می کردند.بالاخره چند ساعت گفتن و نوشتن و توصیه و مناظره و دفاعیه و ارائه‌ اسناد و مدارک _کار به آشتی کشیده شد و پرونده مختومه اعلام گردید .ولی بینی و بین الله به این فکرم که یک روز وقت کاری شعبه عالی مذکور برای بررسی و

رسیدگی به اتهامات نویسندگی حقیر با ۷قاضی ارشد ، وکیل، کارشناس و کارمند بدون پرداخت دیناری حق‌الزحمه به دستگاه قضایی سپری گردید.

واقعیت این است با زندگی ماشینی و پیچیدگی های عصر ارتباطات و تکنولوژیهای نوین ارتباطی و معضلات عدیده اجتماعی و مشکلات معیشتی در سال های اخیر پرونده های قضایی هم از دهها میلیون پرونده گذشته است که در این ارتباط کمبود یا نبود سواد حقوقی و آشنا نبودن قاطبه مردم با قوانین و مقررات و زیاده خواهی برخی از ما انسانها دادگاه‌ها را باسیل انبوه پرونده های حقوقی و کیفری مواجه کرده و ناچارا برای پاسخگویی و رسیدگی به طرح دعاوی گسترش ساختمانهای محاکم قضایی و کارشناسی و وکلا دوچندان شده است که زیبنده یک جامعه با فرهنگ و تمدن چند هزار ساله که خود را اسلامی مینامیم نیست. و از سوی دیگر هزینه های بزرگی را قوه قضائیه از بودجه عمومی برای رسیدگی به دعاوی مردم صرف می کند و کارشناسان دلسوز معتقدند که کج رویها و ندانم کاریهای بخش های دولتی و غیر دولتی به تشکیلات قضایی کشیده می‌شود.کارشناسان و آگاهان معتقدند

اگر آموزش‌ها و تربیت اجتماعی صحیحی از دبستان‌ها تا دانشگاه‌ها صورت می گرفت و کار کشور داری با عقل و شعور بیشتر و بهره گیری از علوم و فنون و تجارب موفق سایر ملل پیشرفته پیش می رفت شاهد اینهمه گسست و معضلات عدیده و ناهنجاریها و کجرویها در بخش های اجتماعی، سیاسی ،فرهنگی و اقتصادی نبودیم.

که بحث و بررسی بیشتر کارشناسی و پی بردن به کن قضایا از حوصله این نوشتار خارج است و نیاز به تحقیق و بررسی موشکافانه علما و محققان و اساتید حوزه های تخصصی و دانشگاهی دارد. ولی وکلا و کارشناسان و قضات شریف زیادی دیده ام که در محکمه ها و رسیدگی ها احترام به حقوق یکدیگر و قانع بودن به حق خود را به مراجعه کنندگان و طرفین دعوا گوشزد می کنند و حتی در محافل عمومی و مساجد به سئوال های حقوقی و شرعی مردم پاسخ می دهند و بدون واهمه حق را می گویند .در مسجدی دیدم قاضی در باره ربا آیه تحریم ربا را می خواند که ربا حرام و تن دادن به این عمل قبیح جنگ با خداست و خدا فرموده که عایدات ربا را ازبین خواهد برد و در روز جزا ربا خواران با چشمان کور وارد محشر خواهند شد..قضات، وکلا و کارشناسانی زیادی هستند در کوچه و بازار و مساجد در مقابل قضاوت و مشاوره چشمداشتی ندارند و مردم را به صلح و آرامش و حفظ حقوق دینی و اجتماعی و صلح و آرامش دعوت می کنند‌. مردان کاردان و مصلحی که همیشه با استناد به آیات الهی و سیره نبوی دوری جستن از همزات شیطانی را نصب العین خویش قرار داده اند و خود را برای احقاق حق و دادگستری وگشودن گره های مردم وقف کرده اند و به یاد قاضی نجیب شادروان دکتر جعفر اسدیه افتادم که می گفت :خداوند بر حضرت داود ص این پیامبر خوش صدا و دوست داشتنی تکلیف کرده بودکه در بین مردم به حق داوری کند و از هوی و هوس پیروی نکند و در پشت شیشه محاکم قضایی قضات خدا ترس و مومن حکم الهی را نصب می کنند《که هر حکم غیر الهی حکم طاغوت است…》وکلا و کارشناسان و قضات شریف و نجیبی که اعتنایی به زر و زور ندارند استقلال رای دارند سفارش قبول نمی کنند در مقابل چاپلوسان و زبان بازها بی اعتنایند و خود را به هیچ وجه و هیچ وقت در مسیر سکه و زر قرار نمی‌دهند و از هیچکس بجز خدا نمی ترسند و مفسدان و خائنان و متجاوزان به حقوق عامه و خواص را رسوا می کنند و حکم الهی و قانونی صادر می کنند که قدر این عدالت گستران را همه می دانند و ممکن است در مقابل؛ عده ای در کسوت لباس قاضی یا وکیل و کارشناس احتمالا به فکر امیال شخصی و اندوخته سیم و زر باشند که متولیان امور گزارش های فساد را در باره برخی کارکنان و قضات و وکلا و کارشناسان تایید می‌کنند و برخورد هم می کنند آنان در مقابل حق و حقیقت و پیشگاه خالق و مخلوق محکوم و خوارند.در این مجال یاد و خاطره قضات شریف، وکلا و کارشناسان و حقوقدانان و داوران پاکدستی که دنیای خود را عوض کرده اند مغفرت الهی طالبیم و قضات و حقوقدانان و معاضدانان سلیم النفسی که در دستگاه قضایی مشغول خدمت به خلق اند و سکنات و حرکات آنها قدما و قلما در راستای استیفای حقوق مردم ستمدیده است به آنها خدا قوت می گوییم واز کسانی که در این لباس بزرگ احتمالا لرزشی دارند از بزرگ پروردگار طالب اصلاح و در غیر اینصورت زبونی آنها را خواهان هستیم.و معتقدیم اگر این دستگاه اصلاح و جایگاه و منزلت آن هر روز ارتقا یابد و جوانان کار بلد و قاطع و درستکار وارد آن شوند ورسانه ها و افکار عمومی و تصمیم گیران در سطوح ملی یار و مدکار آنها شوند و اصلاح و کار بلدی و گشودن گره های مردمی سرلوحه همه دستگاه‌ها و دوایر دولتی و غیر دولتی گردد و تربیت نوباوگان از سیستم تعلیم و تربیت جامعه ما بهینه و با استاندارهای روز آموزشی و تربیتی ملل پیشرفته و تلفیق آموزه های وحیانی مکتب بزرگ اسلام و دانش بشری صورت گیرد نشاط و شادابی و عدل و داد گری و بهبود امور دنیوی و اخروی ملت را شاهد خواهیم بود.و باید به یاد داشته باشیم در بنیان های ملل پیشرفته شفافیت و داشتن دستگاه نظارتی و قانونی و قضایی قوی و عدالت گستر یکی از شاخص های بالندگی و ترقی همه امور محسوب می شود.

■محمد فرج پور باسمنجی

●کارشناس رسمی دادگستری در امور خبرنگاری و روزنامه نگاری